लेख
गणपतीची ‘माटोळी’ होत आहे महाग…
– राजेश बाणावलीकर
गणपतीच्या डोक्यावरील नैसर्गिक सजावट असलेली माटोळी , दरवर्षी लक्षणीयरीत्या महाग होत आहे. जर लोकांनी अलीकडे बाणास्तारी, म्हापसा माटोळी बाजार किंवा पणजी मार्केट यांसारख्या किंवा गोव्यातील इतर कोणत्याही बाजारांना भेट दिली असेल, तर त्यांच्या लक्षात आले असेल की रानफळे, स्थानिक भाज्या आणि पारंपरिक औषधी वनस्पतींच्या किमती मोठ्या प्रमाणात वाढल्या आहेत.
माटोलीळी सजावट महाग का होत आहे? या वाढत्या किमतींमागे अनेक हंगामी आणि आर्थिक बदल कारणीभूत आहेत. मुसळधार किंवा सततच्या उशिराच्या पावसामुळे हंगामी वनोपज आणि सुपारीसारख्या नाजूक पिकांचे वारंवार नुकसान होते, ज्यामुळे गणेश चतुर्थीच्या अगदी आधी एकूण पुरवठा कमी होतो.
पारंपरिक माटोळी ही जंगली, खाण्यायोग्य आणि औषधी वनफळांच्या (जसे की कांगला, तोरिंग किंवा गवण) आणि इतर अनेक फळांच्या प्रचंड जैवविविधतेवर अवलंबून असते. जसजशी ही फळे गोळा करण्याची जागा कमी होत आहे, तसतसे या वस्तू गोळा करण्यासाठी खूप जास्त मेहनत घ्यावी लागत आहे.
पश्चिम घाटातून दुर्मिळ वस्तू गोळा करून त्या किनारपट्टीवरील किंवा शहरी बाजारपेठांपर्यंत पोहोचवण्यामुळे विक्रेत्यांचा खर्च वाढतो. तरीही, दैवी परंपरा शाश्वत आहे. पण भविष्याचं काय? गोव्याचे डोंगर दिवसेंदिवस उद्ध्वस्त होत आहेत. त्याचे काय?
