
IFFI 2026 : ‘वेव्ह्ज फिल्म बझार’ची दोन दशकांची वाटचाल
गोवा : भारतीय चित्रपटसृष्टीला आंतरराष्ट्रीय बाजारपेठ, सहनिर्मिती आणि जागतिक स्तरावरील व्यावसायिक सहकार्याच्या संधी उपलब्ध करून देणाऱ्या ‘वेव्ह्ज फिल्म बझार’ने यंदा दोन दशकांचा टप्पा गाठला आहे. २००७ मध्ये अवघ्या १८ देशांतील २०४ प्रतिनिधींच्या सहभागातून सुरू झालेल्या या उपक्रमाचा विस्तार २०२५ मध्ये ४० हून अधिक देशांतील २,५०० पेक्षा अधिक प्रतिनिधींपर्यंत झाला आहे. भारतीय चित्रपटांना जागतिक व्यासपीठ उपलब्ध करून देण्याच्या उद्देशाने आयोजित करण्यात येणाऱ्या या उपक्रमाची २० वी आवृत्ती गोव्यात होत आहे.
केंद्रीय माहिती आणि प्रसारण मंत्रालयाच्या अंतर्गत राष्ट्रीय चित्रपट विकास महामंडळातर्फे (एनएफडीसी) भारतीय आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सवाचा (इफ्फी) एक भाग म्हणून ‘वेव्ह्ज फिल्म बझार’चे आयोजन करण्यात येते. ‘क्रिएट इन इंडिया, क्रिएट फॉर द वर्ल्ड’ या संकल्पनेवर आधारित हा उपक्रम चित्रपट निर्माते, निर्माते, गुंतवणूकदार, वितरक, आंतरराष्ट्रीय विक्री प्रतिनिधी आणि चित्रपट महोत्सवांच्या निवड समित्यांना एकाच व्यासपीठावर आणतो. सहनिर्मिती, चित्रपट वित्तपुरवठा, वितरण आणि आंतरराष्ट्रीय भागीदारीसाठी येथे संधी उपलब्ध करून दिल्या जातात.
यंदाच्या २० व्या आवृत्तीचे उद्घाटन २० नोव्हेंबर रोजी गोव्यातील ताज सिदादे द गोवा होरायझन येथे नियोजित होते. केंद्रीय माहिती आणि प्रसारण मंत्रालयाचे सचिव चंचल कुमार, इफ्फीचे महोत्सव संचालक आशुतोष गोवारीकर, एनएफडीसीचे अध्यक्ष जी. कृष्णकुमार आणि अतिरिक्त सचिव प्रभात कुमार यांच्यासह चित्रपट उद्योगातील मान्यवर या कार्यक्रमाला उपस्थित राहणार होते.
चित्रपट निर्मात्यांसाठी व्यावसायिक व्यासपीठ
गेल्या दोन दशकांत फिल्म बझारने केवळ नेटवर्किंगच्या उपक्रमापासून चित्रपट प्रकल्पांच्या विकासासाठी आणि व्यावसायिक संधींसाठी महत्त्वाच्या बाजारपेठेचे स्वरूप प्राप्त केले आहे. एनएफडीसी स्क्रीनरायटर्स लॅब, को-प्रॉडक्शन मार्केट आणि वर्क इन प्रोग्रेस लॅब या उपक्रमांद्वारे विविध टप्प्यांवरील चित्रपटांना मार्गदर्शन आणि सहकार्य मिळते. याशिवाय व्ह्यूइंग रूम, मार्केट स्क्रीनिंग, व्यावसायिक बैठका आणि ज्ञानविषयक चर्चासत्रांमधून चित्रपट निर्मात्यांना संभाव्य गुंतवणूकदार, वितरक आणि आंतरराष्ट्रीय भागीदारांशी संवाद साधता येतो.
२०२५ मध्ये गोव्यात झालेल्या फिल्म बझारच्या आवृत्तीत ४० हून अधिक देशांतील २,५०० पेक्षा अधिक प्रतिनिधींनी सहभाग घेतला होता. या वेळी ३२० चित्रपट प्रकल्प सादर करण्यात आले, तर २२० हून अधिक खरेदीदारांच्या सहभागातून १,२०० पेक्षा अधिक वैयक्तिक व्यावसायिक बैठका पार पडल्या. या बैठका आणि व्यावसायिक चर्चांमधून सुमारे १,०५० कोटी रुपयांच्या व्यवहारांबाबत चर्चा आणि वाटाघाटी झाल्या. याच उपक्रमाच्या पार्श्वभूमीवर सुमारे १०० कोटी रुपयांच्या सामंजस्य करारांची नोंद झाली होती.
‘वेव्ह्ज बझार’च्या माध्यमातून वर्षभर संधी
फिल्म बझारच्या वार्षिक आयोजनापलीकडे चित्रपट आणि दृक्-श्राव्य क्षेत्रातील व्यावसायिक संपर्क कायम ठेवण्यासाठी जानेवारी २०२५ मध्ये ‘वेव्ह्ज बझार’ हे वर्षभर सुरू असणारे आंतरराष्ट्रीय व्यावसायिक व्यासपीठ सुरू करण्यात आले. चित्रपट, दूरचित्रवाणी, ओटीटी, अॅनिमेशन, व्हिज्युअल इफेक्ट्स, गेमिंग आणि संगीत अशा विविध क्षेत्रांतील निर्माते व व्यावसायिकांना संभाव्य खरेदीदार आणि सहकार्यकर्त्यांशी जोडण्याचे काम या माध्यमातून केले जाते.
ऑक्टोबर २०२६ मधील प्रगती अहवालानुसार, या व्यासपीठावर १२,५०० हून अधिक सक्रिय वापरकर्ते असून, त्यात ५,००० पेक्षा अधिक खरेदीदार आणि सुमारे ६,५०० विक्रेत्यांचा समावेश आहे. तसेच २,८०० हून अधिक प्रकल्प या व्यासपीठावर सक्रिय आहेत. कृत्रिम बुद्धिमत्तेवर आधारित शोधव्यवस्था, संभाव्य भागीदारांची जुळवणी, ऑनलाइन सादरीकरण आणि व्यावसायिक बैठकींच्या सुविधांमुळे चित्रपट निर्मात्यांना वर्षभर जागतिक बाजारपेठेशी संपर्क साधता येतो.
ऑस्ट्रेलिया, जपान, दक्षिण कोरिया, इटली, जर्मनी, कॅनडा, फ्रान्स आणि स्पेन यांसारख्या देशांमध्येही या उपक्रमाचा आंतरराष्ट्रीय विस्तार झाला आहे. गेम्सकॉम, टोरंटो आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सव, व्हेनिस चित्रपट महोत्सव आणि मिपकॉम यांसारख्या जागतिक व्यासपीठांवरील सहभागातून भारतीय निर्मिती क्षेत्राला आंतरराष्ट्रीय स्तरावर नवे सहकारी आणि बाजारपेठ मिळवून देण्याचा प्रयत्न सुरू आहे.
दोन दशकांच्या वाटचालीनंतर ‘वेव्ह्ज फिल्म बझार’ हे स्वतंत्र चित्रपट निर्माते, प्रादेशिक भाषांतील चित्रपट आणि नवोदित कलावंतांसाठी जागतिक चित्रपट उद्योगाशी जोडले जाण्याचे महत्त्वाचे माध्यम बनले आहे. भारतीय कथांना आंतरराष्ट्रीय प्रेक्षकांपर्यंत पोहोचवण्याबरोबरच देशातील सर्जनशील निर्मितीला व्यावसायिक संधी उपलब्ध करून देण्याच्या दृष्टीने या उपक्रमाचे महत्त्व वाढत आहे.







