
IFFI 2026 : युनेस्को-गांधी पदकासाठी दहा चित्रपटांमध्ये स्पर्धा
चार सदस्यीय आंतरराष्ट्रीय परीक्षक मंडळाचे अध्यक्षपद अल्जेरियाचे प्रा. अहमद बेजाओई यांच्याकडे
पणजी : गोव्यात २० ते २८ नोव्हेंबरदरम्यान होणाऱ्या ५७व्या भारतीय आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सवात (इफ्फी) प्रतिष्ठेच्या ‘आयसीएफटी-युनेस्को गांधी पदका’साठी भारतासह विविध देशांतील दहा फिचर चित्रपटांमध्ये स्पर्धा रंगणार आहे. शांतता, सहिष्णुता, सहानुभूती, सामाजिक न्याय आणि आंतरसांस्कृतिक संवाद या विषयांवर आधारित चित्रपटांची या स्पर्धेसाठी निवड करण्यात आली आहे. ‘स्टोरीज विदाऊट बॉर्डर्स’ (सीमांच्या पलीकडील कथा) ही यंदाच्या महोत्सवाची मध्यवर्ती संकल्पना आहे.
इफ्फीच्या ४६व्या आवृत्तीपासून पॅरिसस्थित इंटरनॅशनल कौन्सिल फॉर फिल्म, टेलिव्हिजन अँड ऑडिओव्हिज्युअल कम्युनिकेशन (सीआयसीटी-आयसीएफटी) यांच्या सहकार्याने आणि युनेस्कोच्या मार्गदर्शनाखाली हा पुरस्कार सुरू करण्यात आला. महात्मा गांधी यांची अहिंसा, सहिष्णुता, आंतरसांस्कृतिक समज आणि शांततेची संस्कृती ही मूल्ये प्रतिबिंबित करणाऱ्या चित्रपटांना या पुरस्काराने गौरविण्यात येते.
या स्पर्धेतील चित्रपटांचे परीक्षण करण्यासाठी चार सदस्यीय आंतरराष्ट्रीय परीक्षक मंडळाची नियुक्ती करण्यात आली आहे. अल्जेरियातील प्रा. डॉ. अहमद बेजाओई या मंडळाचे अध्यक्ष आहेत. ते विद्यापीठाचे प्राध्यापक, चित्रपट दिग्दर्शक, निर्माते आणि समीक्षक आहेत. अर्जेंटिना-फ्रान्सच्या मारिया क्रिस्टिना इग्लेसियास, युनेस्कोच्या सांस्कृतिक विभागाच्या माजी कार्यक्रम प्रमुख; लक्झेंबर्गचे जॉर्ज ड्युपाँ, सीआयसीटीचे माजी महासंचालक; तसेच भारताचे आंतरराष्ट्रीय ख्यातीचे चित्रपट दिग्दर्शक आणि आयसीएफटीचे सदस्य मनोज कदम हे परीक्षक मंडळाचे अन्य सदस्य आहेत.
यंदाच्या स्पर्धेसाठी निवडण्यात आलेले दहा चित्रपट विविध सांस्कृतिक पार्श्वभूमीतील कथा मांडतात. मानवी नातेसंबंध, सामाजिक आव्हाने आणि सामायिक मानवी मूल्यांचे दर्शन या चित्रपटांतून घडणार आहे.
आंतरराष्ट्रीय चित्रपटांचा समावेश
एमिली अटेफ दिग्दर्शित ‘कॉल मी क्वीन’ हा जर्मनी, फ्रान्स, ब्रिटन आणि केनिया यांच्या संयुक्त निर्मितीतील चित्रपट आहे. १९९०च्या दशकातील नैरोबीच्या पार्श्वभूमीवर घडणाऱ्या या चित्रपटात एड्सचे निदान आणि सामाजिक अन्यायाचा सामना करणाऱ्या एका एकल मातेला अनपेक्षित मैत्रीतून जगण्याचे बळ मिळते. या चित्रपटाचा भारतातील पहिला प्रदर्शन सोहळा इफ्फीमध्ये होणार आहे.
हैती, फ्रान्स, बेल्जियम, लक्झेंबर्ग आणि कॅनडा यांच्या संयुक्त निर्मितीतील ‘मेरी मॅडेलीन’ हा चित्रपट जेसिका जेनेयूस यांनी दिग्दर्शित केला आहे. एका स्वतंत्र विचारांच्या महिलेचे आणि तरुण धर्मप्रचारकाचे नाते विकसित होत असताना श्रद्धा, सामाजिक रूढी आणि वैयक्तिक स्वातंत्र्य यांच्यातील संघर्ष या चित्रपटातून मांडण्यात आला आहे. या चित्रपटाने २०२६च्या काबूर चित्रपट महोत्सवात ज्युरींचा ग्रँड प्रिक्स पुरस्कार पटकावला आहे. इफ्फीमध्ये या चित्रपटाचा आशियातील पहिला प्रदर्शन सोहळा होणार आहे.
घानियन-अमेरिकन दिग्दर्शक अमार्तेई आर्मार यांचा ‘आवर टाइम विल कम (इगो रीच वी ऑल)’ हा चित्रपट दोन अनाथ मुलांच्या प्रवासाची कथा सांगतो. आपल्या शेवटच्या हयात असलेल्या पालकाचा शोध घेण्यासाठी ही मुले अक्रा शहराकडे प्रवास करतात. या चित्रपटाने २०२६च्या लोकार्नो चित्रपट महोत्सवात ‘पार्डो फॉर चेंज’ आणि ‘पार्डो फॉर बेस्ट परफॉर्मन्स’ हे पुरस्कार मिळवले आहेत. इफ्फीमध्ये या चित्रपटाचा आशियातील पहिला प्रयोग होणार आहे.
तुर्कीचे दिग्दर्शक फैसल सोयसल यांचा ‘रहमा’ हा चित्रपट एका पुरातत्त्वशास्त्रज्ञाची कथा मांडतो. नऊ वर्षांच्या सीरियन अनाथ मुलाशी तिचे अनपेक्षित नाते निर्माण होते. या नात्यामुळे तिच्या भावविश्वात बदल घडतो आणि भावनिक जखमांवर उपचार होण्यास मदत होते. या चित्रपटाचा आशियातील पहिला प्रयोग इफ्फीमध्ये होणार आहे.
लैला मराक्शी दिग्दर्शित ‘स्ट्रॉबेरीज (ला मास दुल्से)’ हा फ्रान्स, मोरोक्को, स्पेन आणि बेल्जियम यांची संयुक्त निर्मिती असलेला चित्रपट आहे. स्पेनमध्ये हंगामी स्ट्रॉबेरी तोडणीचे काम करणाऱ्या मोरोक्कोच्या दोन महिलांची ही कथा आहे. कामाच्या ठिकाणी होणारा छळ आणि शोषण याविरोधात उभे राहण्याचे धैर्य या महिला कशा मिळवतात, याचे चित्रण या चित्रपटात आहे. इफ्फीमध्ये या चित्रपटाचा भारतातील पहिला प्रयोग होणार आहे.
तुर्कीची आणखी एक निर्मिती असलेला ‘द फार्म (सूत चिफ्टलीगी)’ हा चित्रपट एलिफ एडा यांनी दिग्दर्शित केला आहे. दुग्धव्यवसायाच्या फार्ममध्ये जन्मलेल्या वासरांना त्यांच्या मातांपासून वेगळे केले जात असल्याचे पाहून अस्वस्थ झालेली १२ वर्षांची मुलगी या प्रथेविरोधात उभी राहते. एका अनाथ पशुवैद्यकीय प्रशिक्षणार्थीच्या मदतीने ती गाभण गायींची सुटका करण्याचा प्रयत्न करते. या चित्रपटाचा आंतरराष्ट्रीय प्रीमियर इफ्फीमध्ये होणार आहे.
तैवान आणि सिंगापूर यांच्या संयुक्त निर्मितीतील ‘विल यू स्टिल बी माय फ्रेंड (री गुआंग)’ हा लू पो-शुन दिग्दर्शित चित्रपट दोन वेगवेगळ्या सामाजिक पार्श्वभूमीतील १३ वर्षांच्या मुलांची मैत्री उलगडतो. मोठ्यांमधील वाढत्या तणावामुळे या दोघांची मैत्री तुटण्याची वेळ येते. या चित्रपटाचा भारतातील पहिला प्रयोग इफ्फीमध्ये होणार आहे.
भारताचे तीन चित्रपट स्पर्धेत
या स्पर्धेत भारताचे प्रतिनिधित्व करणाऱ्या तीन चित्रपटांचाही समावेश आहे.
सरफराज आलम दिग्दर्शित ‘कबीर सर का आखिरी लेसन (कबीर सर)’ या चित्रपटात विनय पाठक यांनी प्रमुख भूमिका साकारली आहे. तंत्रज्ञानाच्या वाढत्या प्रभावाच्या काळात अनुभवी शिक्षकांना कोणत्या आव्हानांना सामोरे जावे लागते, याचे चित्रण या चित्रपटात करण्यात आले आहे. या चित्रपटाचा जागतिक प्रीमियर इफ्फीमध्ये होणार आहे.
कन्नन एस. दिग्दर्शित ‘स्क्रोल’ हा चित्रपट स्मार्टफोनच्या व्यसनाधीनतेचा विषय हाताळतो. स्क्रीन टाइम नियंत्रित करण्यासाठी एका अॅपआधारित गेमचा वापर करणाऱ्या तरुणाच्या अस्वस्थ करणाऱ्या अनुभवांमधून ही कथा उलगडते.
मुस्कान अस्थाना यांचा पदार्पणातील फिचर चित्रपट ‘सेव्ह मिच्छर’ हा कौटुंबिक तणाव, स्पर्धा आणि नात्यांमधील पुनर्मिलन यांवर आधारित आहे. आर्थिक आणि वैयक्तिक अडचणींचा सामना करणाऱ्या एका दुकानदाराच्या आयुष्याभोवती या चित्रपटाची कथा फिरते.
या दहा चित्रपटांच्या निवडीमुळे ५७व्या इफ्फीतील आयसीएफटी-युनेस्को गांधी पदक स्पर्धेला विविध देशांतील आणि संस्कृतींतील कथांचा समृद्ध आविष्कार लाभणार आहे. करुणा, परस्पर आदर, शांततापूर्ण सहअस्तित्व आणि समान मानवी मूल्यांचा संदेश देणाऱ्या चित्रपटांना या स्पर्धेच्या माध्यमातून जागतिक व्यासपीठ मिळणार आहे.







