अर्थमत/ टेक्नॉलॉजी

भारताची इलेक्ट्रॉनिक्स बाजारपेठ २०३० पर्यंत १० लाख कोटींची

प्रीमियम उत्पादने आणि छोट्या शहरांमधून वाढीला चालना

भारतातील इलेक्ट्रॉनिक्स बाजारपेठ २०२४ मधील सुमारे ७ लाख कोटी रुपयांवरून २०३० पर्यंत १० लाख कोटी रुपयांपर्यंत पोहोचण्याचा अंदाज आहे. प्रीमियम इलेक्ट्रॉनिक्स उत्पादनांची वाढती मागणी, उत्पादनांच्या श्रेणींचा विस्तार आणि महानगरांबाहेरील शहरांमधील ग्राहकांची वाढती खरेदीक्षमता यामुळे या बाजारपेठेला पुढील सहा वर्षांत सुमारे ३ लाख कोटी रुपयांची भर पडण्याची अपेक्षा आहे. Croma आणि जागतिक व्यवस्थापन सल्लागार कंपनी Kearney यांच्या संयुक्त अहवालात हा अंदाज व्यक्त करण्यात आला आहे.

‘How India Upgrades’ या अहवालानुसार, भारतीय ग्राहकांची इलेक्ट्रॉनिक्स उत्पादनांविषयीची पसंती बदलत आहे. केवळ नवीन उपकरणे खरेदी करण्याऐवजी अधिक प्रगत वैशिष्ट्ये, मोठी क्षमता आणि सुधारित तंत्रज्ञान असलेल्या उत्पादनांकडे ग्राहकांचा कल वाढत आहे. स्मार्टफोन, एअर कंडिशनर आणि दूरचित्रवाणी संचांच्या खरेदीतून हा बदल स्पष्ट होत असल्याचे अहवालात नमूद करण्यात आले आहे.

छोट्या शहरांमधील बाजारपेठेची वेगवान वाढ

महानगरांव्यतिरिक्त इतर शहरांमध्ये इलेक्ट्रॉनिक्स उत्पादनांची मागणी वेगाने वाढत आहे. २०२२ ते २०२५ या कालावधीत Croma च्या विक्रीत टियर-३ शहरांमध्ये ४० टक्के, टियर-१ शहरांमध्ये ३५ टक्के आणि टियर-२ शहरांमध्ये ३० टक्के चक्रवाढ वार्षिक वाढ नोंदवण्यात आली. याच काळात महानगरांमधील विक्रीवाढ १३ टक्के होती.

Croma च्या एकूण विक्रीतील महानगरांव्यतिरिक्त इतर शहरांचा वाटा २०२२ मधील ३२ टक्क्यांवरून २०२५ मध्ये ४४ टक्क्यांपर्यंत वाढला आहे. त्यामुळे आगामी काळात लहान आणि मध्यम शहरांमधील ग्राहक इलेक्ट्रॉनिक्स बाजारपेठेचे महत्त्व वाढण्याची शक्यता आहे.

प्रीमियम उत्पादनांकडे ग्राहकांचा कल

भारतीय ग्राहकांकडून महागड्या आणि प्रगत वैशिष्ट्ये असलेल्या उत्पादनांना वाढती पसंती मिळत आहे. Croma मधील स्मार्टफोनची सरासरी विक्री किंमत २०२१ ते २०२५ या कालावधीत ३४ टक्क्यांनी वाढली. ५० हजार रुपयांपेक्षा अधिक किमतीच्या स्मार्टफोनच्या विक्री मूल्यात २०२२ ते २०२५ दरम्यान २६ टक्के चक्रवाढ वार्षिक वाढ झाली.

एअर कंडिशनरच्या बाजारपेठेतही तंत्रज्ञानाच्या वापरात बदल झाला आहे. इन्व्हर्टर एसीचा बाजारातील वाटा २०१५ मधील ९ टक्क्यांवरून २०२५ मध्ये ९१ टक्क्यांपर्यंत पोहोचला आहे. तसेच मोठ्या स्क्रीनच्या टीव्हीची मागणीही वाढली आहे. २०१५ मध्ये Croma मधून विकल्या जाणाऱ्या प्रत्येक २५ टीव्हींपैकी केवळ एक टीव्ही ५५ इंच किंवा त्याहून मोठ्या स्क्रीनचा होता. २०२५ मध्ये विकल्या गेलेल्या प्रत्येक तीन टीव्हींपैकी एक टीव्ही या श्रेणीतील होता.

नव्या उत्पादनांच्या मागणीत वाढ

भारतीय कुटुंबांमध्ये यापूर्वी तुलनेने कमी वापरल्या जाणाऱ्या इलेक्ट्रॉनिक्स उत्पादनांची मागणीही वाढत आहे. २०२१ ते २०२५ या कालावधीत Croma मधील डिशवॉशर आणि कपडे वाळवणाऱ्या ड्रायरच्या एकत्रित विक्रीत २९ टक्के चक्रवाढ वार्षिक वाढ झाली. गेमिंग उपकरणांच्या विक्रीत २६ टक्के, हेडफोन्स आणि इअरबड्ससारख्या उत्पादनांच्या विक्रीत २३ टक्के, तर एअर फ्रायरच्या विक्रीत २२ टक्के वाढ नोंदवण्यात आली.

या उत्पादनांच्या वाढत्या मागणीमुळे इलेक्ट्रॉनिक्स बाजारपेठेचा विस्तार केवळ स्मार्टफोन, टीव्ही आणि घरगुती उपकरणांपुरता मर्यादित राहणार नसल्याचे अहवालातून स्पष्ट होते. ग्राहकांच्या बदलत्या जीवनशैलीनुसार नवीन उत्पादनांच्या श्रेणींनाही बाजारपेठेत स्थान मिळत आहे.

Croma चे मुख्य कार्यकारी अधिकारी आणि व्यवस्थापकीय संचालक शिबाशिष रॉय यांच्या मते, गेल्या दोन दशकांत भारतीय ग्राहक इलेक्ट्रॉनिक्स बाजारपेठेत मोठे बदल झाले आहेत. सुरुवातीच्या काळात नवीन उपकरणांची खरेदी महत्त्वाची होती; मात्र आता ग्राहक अधिक प्रगत तंत्रज्ञान आणि चांगल्या अनुभवासाठी विद्यमान उत्पादनांचे अपग्रेडेशन करत आहेत.

Kearney India च्या अध्यक्ष कौशिका माधवन यांनीही प्रीमियम उत्पादनांची वाढती मागणी, उदयोन्मुख बाजारपेठांचा विस्तार आणि ग्राहकांच्या बदलत्या अपेक्षा हे इलेक्ट्रॉनिक्स उद्योगाच्या भविष्यातील वाढीचे महत्त्वाचे घटक ठरतील, असे नमूद केले.

Croma ही टाटा समूहातील Infiniti Retail Ltd. या कंपनीची इलेक्ट्रॉनिक्स रिटेल साखळी आहे. देशातील २०० हून अधिक शहरांमध्ये कंपनीची ५६० पेक्षा अधिक दुकाने आहेत. Kearney ही जागतिक व्यवस्थापन सल्लागार कंपनी असून ४० हून अधिक देशांमध्ये तिचे कामकाज आहे.

Show More

Related Articles

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Back to top button
Don`t copy text!