चेन्नई : तमिळ सिनेमाला नवी दिशा देणारे आणि ग्रामीण जीवनाचे वास्तव पडद्यावर प्रभावीपणे मांडणारे ज्येष्ठ दिग्दर्शक भारतीराजा यांचे बुधवारी चेन्नई येथे निधन झाले. ते ८४ वर्षांचे होते. वयोमानानुसार उद्भवलेल्या आरोग्याच्या समस्यांमुळे ते काही काळापासून उपचार घेत होते.
तमिळ सिनेमाच्या इतिहासातील सर्वाधिक प्रभावशाली दिग्दर्शकांपैकी एक मानल्या जाणाऱ्या भारतीराजा यांनी ग्रामीण तमिळनाडू, शेतकरी, मजूर आणि सर्वसामान्य माणसाला सिनेमाच्या केंद्रस्थानी आणले. त्यांच्या आगमनापूर्वी तमिळ सिनेमा मुख्यतः स्टुडिओमध्ये चित्रित होणाऱ्या शहरी कथांभोवती फिरत होता. मात्र भारतीराजा यांनी खेडी, माती, निसर्ग, बोलीभाषा आणि सामान्य माणसांच्या भावविश्वाला पडद्यावर स्थान दिले.
१९७७ मध्ये प्रदर्शित झालेल्या ‘१६ वयथिनिले’ या पहिल्याच सिनेमातून त्यांनी तमिळ सिनेमात नवे पर्व सुरू केले. वास्तववादी व्यक्तिरेखा, नैसर्गिक लोकेशन्स आणि भावनिक प्रामाणिकता यांमुळे हा सिनेमा मैलाचा दगड ठरला. त्यानंतर ‘किझक्के पोगुम रेल’, ‘अलैगल ओय्वथिल्लै’, ‘मण वासनई’, ‘मुथल मरियाथै’, ‘वेदम पुधिथु’, ‘करुथम्मा’ आणि ‘पसुम्पोन’ यांसारख्या अनेक गाजलेल्या सिनेमांचे त्यांनी दिग्दर्शन केले.
सुमारे पाच दशकांच्या कारकिर्दीत त्यांनी अनेक कलाकार, लेखक आणि तंत्रज्ञांना संधी दिली. त्यांच्या सिनेमांमध्ये प्रेम, जातीय विषमता, सामाजिक अन्याय, स्त्रियांचे प्रश्न आणि बदलत्या ग्रामीण समाजाचे वास्तव या विषयांचा सातत्याने वेध घेतला गेला. ग्रामीण संस्कृतीचे चित्रण करताना त्यांनी तिच्या सौंदर्याबरोबरच तिच्या अंतर्विरोधांनाही तितक्याच ताकदीने मांडले.
राष्ट्रीय पुरस्कारांसह अनेक राज्यस्तरीय आणि चित्रपटसृष्टीतील मानाचे पुरस्कार त्यांना मिळाले. तमिळ चित्रपटसृष्टीत त्यांना प्रेमाने ‘इयक्कुनर इमयम’ (दिग्दर्शकांचा हिमालय) म्हणून ओळखले जात असे.
त्यांच्या निधनानंतर चित्रपटसृष्टी, राजकीय क्षेत्र आणि चाहत्यांकडून शोक व्यक्त करण्यात आला. अनेकांनी त्यांच्या जाण्याला तमिळ सिनेमातील एका युगाचा अंत असे संबोधले. ग्रामीण भारताचे भावविश्व, त्यातील संघर्ष आणि मानवी नात्यांचे सूक्ष्म पैलू पडद्यावर आणण्याचे त्यांचे योगदान भारतीय सिनेमाच्या इतिहासात कायम स्मरणात राहील.
